Je hebt een website laten bouwen en betaald, dus die is van jou. Toch? Niet automatisch. Eigendom van code en de bijbehorende licenties zit juridisch subtieler in elkaar dan veel ondernemers denken, en het verschil bepaalt of je vrij kunt bewegen of stilletjes vastzit aan een leverancier. Deze gids legt uit wie eigenaar is van wat er gebouwd is, welke afspraken je vastlegt en hoe je voorkomt dat je klem komt te zitten, met de aandachtspunten voor je contract.
Wie is eigenaar van de code?
Een veelgemaakte aanname: wie betaalt, is eigenaar. In de praktijk ligt het anders. Naar Nederlands recht blijft het auteursrecht in beginsel bij de maker, dus bij de ontwikkelaar, tenzij je schriftelijk afspreekt dat de rechten overgaan. Betalen geeft je een gebruiksrecht, niet automatisch het eigendom.
Daarom is een expliciete afspraak nodig. Bij eerlijk maatwerk hoort dat de rechten op het voor jou geschreven werk naar jou overgaan. Waarom dat ertoe doet, lees je ook in eigenaar zijn van je website en code.
Eigendom versus licentie uitgelegd
Twee begrippen die vaak door elkaar lopen:
- Eigendom: de rechten zijn van jou. Je mag de code aanpassen, hergebruiken en aan een ander geven.
- Licentie: je mag iets gebruiken onder voorwaarden, maar de rechten blijven bij een ander.
// eigendom is een huis dat van jou is; een licentie is een huurwoning met huisregels.
In de praktijk is een site een mix: het maatwerk dat speciaal voor jou is gemaakt kan in eigendom zijn, terwijl onderliggende bouwstenen onder licentie vallen. Dat is normaal, zolang je weet wat onder welke vlag valt.
Open source, plug-ins en thema's
Veel sites leunen op open-source software: code die iedereen vrij mag gebruiken onder een open licentie. WordPress is daar het bekendste voorbeeld van. Die onderdelen hoef je niet te bezitten; het gebruiksrecht is ingebouwd. Hetzelfde geldt voor de meeste plug-ins en thema's.
Let wel op betaalde of abonnementsgebonden onderdelen: stopt het abonnement, dan kan een functie wegvallen. Houd daarom bij welke onderdelen je onder welke voorwaarden gebruikt, iets dat samenhangt met goed scripts en plug-ins beheersen.
Hoe lock-in ontstaat en hoe je het voorkomt
Lock-in is de situatie waarin je vastzit aan een leverancier omdat je er niet weg kunt zonder hoge kosten of verlies. Het ontstaat sluipend: het domein staat op naam van het bureau, de broncode krijg je niet, de site draait op een omgeving die alleen zij beheren, of de code is bewust onbegrijpelijk.
Voorkomen doe je door aan de voorkant te eisen dat domein, hosting en broncode op jouw naam staan, plus goede documentatie en overdracht. Dan kun je altijd wisselen, zoals beschreven in de gids over je website verhuizen naar een nieuwe partij.
Wat je in het contract vastlegt
Een paar zinnen in de afspraken voorkomen veel ellende. Zorg dat het volgende zwart op wit staat:
- De rechten op het maatwerk gaan na betaling over naar jou.
- Je ontvangt de volledige broncode bij oplevering.
- Domein, hosting en accounts staan op jouw naam.
- Welke onderdelen onder licentie vallen en wat dat betekent.
Dit hoort thuis in een goede offerte en opdrachtbevestiging. Waar je verder op let voordat je tekent, staat in de gids over een offerte beoordelen.
Eigendom bij een WordPress-site
Bij WordPress is de basis vrij te gebruiken, maar het maatwerk dat erbovenop wordt gebouwd, jouw specifieke functies, een eigen thema, custom code, valt onder dezelfde eigendomsvraag als elke andere maatwerk-site. Leg dat dus net zo goed vast. Hoe WordPress en maatwerk zich verhouden, lees je in de gids over WordPress of volledig maatwerk.
Zelf doen of uitbesteden?
De juridische kant kun je niet zelf bouwen, maar je kunt er wel zelf op sturen: vraag expliciet naar eigendom, broncode en lock-in voordat je een opdracht geeft. Een ontwikkelaar die hier open over is, geeft je rust; een die er omheen draait, geeft je een reden tot waakzaamheid.
Bij elke maatwerk-website die ik bouw, krijg je het maatwerk in eigendom, de broncode in handen en alles op jouw naam, zonder lock-in. Wil je weten hoe jouw huidige situatie ervoor staat? Leg het kort voor en je krijgt eerlijk antwoord, zonder verplichting.
Veelgestelde vragen
Niet vanzelfsprekend. In Nederland blijft het auteursrecht in beginsel bij de maker, tenzij je schriftelijk anders afspreekt. Daarom leg je in het contract vast dat de rechten op het maatwerk naar jou overgaan. Zonder die afspraak kun je het gebruiken maar ben je geen eigenaar.
Bij eigendom zijn de rechten van jou en mag je alles met de code. Bij een licentie mag je het gebruiken onder voorwaarden, maar blijven de rechten bij een ander. Veel onderdelen, zoals open-source code of een plug-in, gebruik je onder licentie; het maatwerk eromheen kan in eigendom zijn.
Door vooraf vast te leggen dat domein, hosting en broncode op jouw naam staan en dat je het maatwerk in eigendom krijgt, samen met documentatie. Dan kun je altijd met een andere partij verder. Een bureau dat dit weigert, bindt je bewust aan zich, en dat is een waarschuwingssignaal.
Ja, met een nuance. WordPress zelf en veel thema's en plug-ins vallen onder open-source licenties die je vrij mag gebruiken. Maar het maatwerk dat erbovenop is gebouwd, jouw specifieke functies en aanpassingen, valt onder dezelfde eigendomsvraag en leg je net zo goed vast.
Verder in de kennisbank: Technische documentatie en overdracht · Je website verhuizen naar een nieuwe partij · Een offerte beoordelen
Direct relevant: dienst maatwerk-website · artikel eigenaar van je website